Vasiyetname Nedir? Vasiyetname İptali Davası Nedir? Nasıl İptal Edilir?

Vasiyetname Nedir?

Vasiyetname, miras bırakanın son istek ve arzuları ile mirasının paylaşım esaslarını belirleyen yazılı belge veya sözlü beyandır. Vasiyetname, resmi memur huzurunda yapılabileceği gibi miras bırakanın kendi el yazısı ile veya koşulları varsa sözlü beyan yolu ile de geçerli bir şekilde yapılabilir.

Ölüme bağlı tasarruflar, bir kimsenin sağ durumdayken yapmış olduğu ve sonuçlarını ancak ölümünden sonra meydana getirecek olan hukuki işlemleri ifade eder. Ölüme bağlı tasarruflar ancak vasiyetname ve miras sözleşmesi biçiminde yapılabilir.

Miras bırakan ölüme bağlı bir tasarrufla aşağıdaki işlemleri yapabilir:

– Mirasçılardan biri veya birkaçı mirasçılıktan çıkarılabilir,

– Mirasçı atayabilir,

– Mirasçılardan birine veya üçüncü bir kişiye belirli mal vasiyeti yapabilir,

– Koşullar ve yükümlülükler koyabilir, yedek mirasçı atayabilir, art mirasçı atayabilir,

– Vakıf kurulmasını vasiyet edebilir.

Miras Bırakanın (Vasiyetçi) Vasiyetname Düzenleme Şartları:

Vasiyetname yapabilmek için öncelikle on beş yaşını doldurmuş olmak ve ayrıt etme gücüne sahip olmak gerekir. Vasiyetname yapılırken miras bırakanın uyması gereken şekil kuralları ile bazı sınırlamalar bulunmaktadır. Miras bırakan terekenin üzerinde sınırsız tasarruf hakkına sahip değildir.

Medeni Kanun’a göre üç şekilde vasiyetname yapılabilir;

· Resmi vasiyetname,

· El yazılı vasiyetname,

· Sözlü vasiyetname.

Resmi Vasiyetname Nedir? Nasıl Yapılır?

Resmi vasiyetname, bunu hazırlayan ve esasen bu suretle tanıklık eden kimsenin kamu görevlisi olması ve bunun ancak iki tanığın huzurunda meydana getirilebilecek olması nedeniyle en güvenilir ve kesinlik taşıyan vasiyetname çeşididir. Resmi vasiyetname uygulamada çoğunlukla noterler tarafından düzenleniyor bulunsa da sulh hâkimi ve Türk konsolosluklarının da böyle bir vasiyetnameyi düzenlemeleri mümkündür.

Kanunda sayılan bazı kişiler vasiyetnamenin hazırlanmasında resmi görevli memur veya tanık olarak bulunamazlar. Bunlar;

– Fiil ehliyeti bulunmayanlar,

– Kamu hizmetinden yasaklılar,

– Okur-yazar olmayanlar,

– Miras bırakanın eşi, alt ve üst soy kan hısımları, kardeşleri, bunların eşleridir.

Vasiyetçinin, resmi memurun ve iki tanığın mevcudiyeti halinde vasiyetçi arzularını resmi memura bildirir. Bu bildirim üzerine resmi memur, belgeyi bizzat yazar veya bir başkası aracılığı ile yazdırır. Bunun gibi, resmi vasiyetnameye konu olan belgenin içeriği bizzat vasiyetçi tarafından da hazırlanmış olabilir.

Belgenin hazırlanma safhasının ardından, hazırlanmış bulunan bu belge, vasiyetçi tarafından okunur ve vasiyetçi söz konusu belgenin onun son arzu ve iradelerine uygun olduğunu bir imza atmak suretiyle onaylar. Vasiyetçinin bu belgeyi imza etmesinin ardından resmi memur, bu belgeye bir tarih koyar ve bunu imzalar.

El Yazısı ile Vasiyetname Nedir? Nasıl Yapılır?

El yazılı vasiyetname MK m.538 de düzenlenmiştir. Medeni Kanun’a göre el yazısı ile yapılan vasiyetnamede; metnin tümünün vasiyetçinin el yazısı ile yazılması zorunludur. Vasiyetnamenin el yazısı ile yazılması zorunluluğuna tarih ve imza da dahildir. Bu şekilde vasiyetnamenin başkaları tarafından tahrif edilmesi önlenmek istenmiştir. Vasiyetçi, bu vasiyetname türünü kendi el yazısı ile yazmak ve tarih atarak imzalamak zorundadır. Aksi takdirde şekil şartlarına uyulmamış olur.

Bu vasiyetname türü ancak okuma-yazma bilen kişilerce düzenlenebilir.

İmzanın el yazısı ile atılması gerekir. Başka hiçbir şekilde atılan imza geçerli olmaz. İmza vasiyet metninin en alt kısmına atılmalıdır.

El yazılı vasiyetname düzenlendikten sonra, muhafazası içim açık veya kapalı olarak herhangi bir memura, kuruma ya da bir arkadaşa teslim edilebilir.

Sözlü Vasiyetname Nedir? Nasıl Yapılır?

Sözlü vasiyetname, ancak olağanüstü durumlarda düzenlenebilir. Sözlü vasiyetname şu koşulların bulunması halinde yapılabilir:

– Olağanüstü bir halin varlığı,

– Sözlü vasiyetname dışında, başka türlü vasiyet yapma imkanının olmaması gerekir.

Sözlü vasiyetname, vasiyetçinin son arzularını iki tanığa anlatması ve tanıkların da vasiyetçinin bu arzularını belgelemeleri ile oluşur. Vasiyetçi ölümünden sonra gerçekleşmesini arzu ettiği isteklerini iki tanığa aynı zamanda söyler ve bu arzularını belgelendirmelerini ister.

Sözlü vasiyetnamenin geçerli olması için, vasiyetname tanıkları iki şekilde hareket ederek sözlü vasiyete geçerlilik kazandırabilir;

· Sözlü vasiyetnamede birinci yöntem; tanıklardan biri doğrudan vasiyetçinin arzularını kendi el yazısı ile yazar, tarihi ve yeri belirtir, diğer tanık da tanzim edilen belgeye imza atar. Tanıklar bu belgeyi zaman kaybetmeden bir Sulh veya Asliye Hukuk Mahkemesine teslim eder.

· Sözlü vasiyetnamede ikinci yöntem; tanıklar vasiyetçinin beyanlarını yazıya geçirmek yerine vakit kaybetmeksizin hâkime sözlü olarak iletebilirler. Her iki tanığın beyanları hâkim tarafından tutanağa geçirilerek belgelenmiş olur.

Son olarak belirtmek gerekir ki sözlü vasiyet yapılmasına yol açan olağanüstü halin ortadan kalkmasından itibaren bir ay sonra, vasiyetçi hala hayatta ise, sözlü vasiyet mahkeme kararına gerek olmadan kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Vasiyetnamenin Açılması

Vasiyetnameler geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden itibaren bir ay içinde görevli mahkeme ve vasiyetçinin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Sulh hukuk hakiminin görevi vasiyetnameyi açmak, okumak ve ilgililere tebliğ etmektir. Bunun dışında Sulh Hâkimi, eda hükmü içeren karar veremez. Vasiyetname Sulh hakimince açılıp okunmadıkça doğrudan tapuya götürülerek işlem yapılamaz.

Vasiyetnamenin İptali

Vasiyetname her ne kadar hukuki bir işlem olsa da kanun koyucu vasiyet edenin son arzularına önem verdiğinden geçerlilik koşulları olmayan bir vasiyetnamenin kesin hükümsüz olmasını kabul etmemiş, iptal edilebilir olmasını öngörmüştür.

Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetnamenin iptali şu sebeplerle dava konusu edilebilir;

· Vasiyetname, miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, vasiyetname iptal edilecektir. Kişinin vasiyetname yapabilmesi için on beş yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekmektedir.

· Vasiyetname, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa, mirasçılar veya vasiyet alacaklısı vasiyetnamenin iptalini isteyebilir. Vasiyetname miras bırakanın gerçek iradesini yansıtmalıdır.

· Vasiyetnamenin içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırı ise, vasiyetnamenin iptali istenebilir.

· Vasiyetname, kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa, vasiyetnamenin iptali istenebilir.

İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir. İptal davası vasiyetnamenin tamamı veya bir kısmının iptaline ilişkin olarak açılabilir.

Vasiyetnamenin iptali davalarında görevli mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesidir. Vasiyetnamenin iptali davası vasiyetçinin son yerleşim yeri mahkemesinde açılmalıdır.

İptal Davası Nasıl Açılır?

Dava, tasarrufun iptalinde menfaati olan mirasçı ya vasiyet alacaklısı tarafından açılır. Davacı, menfaati bulunduğunu ispatlamalıdır. Her mirasçı tek başına iptal davası açabilir. İptal kararı sadece davacı için hüküm doğuracaktır.

Davalılar tasarrufun geçerli kalması menfaatine olan kişilerdir. Yasal ve atanmış mirasçılar, vasiyet alacaklısı, vakfın organları, yüklemeden yararlananlar, tayini şüpheli olacak olan vasiyeti yerine getirme görevlisi davalı olabilecek kişilerdir.

Vasiyetnamenin İptali Davası Açma Süresi

Medeni Kanun’da vasiyetnamenin iptali davaları açısından üç çeşit hak düşürücü süre öngörülmüştür. Bunlar;

· Davacının ölüme bağlı tasarrufu, iptal sebebini, kendisinin hak sahibi olduğunu öğrenmeden itibaren bir yıllık hak düşürücü olan ilk süredir. Bu bir yıllık hak düşürücü süre vasiyetname usulüne göre açılıp ilgililerine okunmadan işlemeye başlamaz.

· İptal davası açma hakkı, herhalde vasiyetname açılma tarihi üzerinden iyi niyetli davalılara karşı on yıllık süre geçmekle düşer.

· İptal davası açma hakkı, herhalde vasiyetname açılma tarihi üzerinden kötü niyetli davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.