Eser Sözleşmesi Nedir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 470. Maddesi Eser sözleşmesini, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmeler şeklinde tanımlamıştır. Kanuni tanımdan anlaşılacağı üzere eser sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Yüklenicinin edimi bir eser meydana getirmek iken eser sahibinin edimi ise ücret ödemektir. Eser sözleşmesinin meydana gelmesi için, tarafların bu konudaki iradelerinin uyuşması gerekir yani meydana getirilecek eser ve bunun karşılığında ödenecek olan bedel hususunda anlaşmış olmaları gerekmektedir.

Eser sözleşmesi şekle tabi değildir. Sözlü olarak da yapılabilir. Fakat ispat kolaylığı açısından eser sözleşmesinin yazılı olarak kurulması tavsiye edilmektedir.

Eser Sözleşmesinin Unsurları

· Bir eser meydana getirme; Eser sözleşmesi bir iş görme borcu doğuran sözleşme olmakla birlikte, bu sözleşmenin konusu açısından önemli olan çalışmanın kendisinden çok bu çalışmadan ortaya çıkan sonucun mutlaka maddi bir şey olması görüşü terk edilmiştir. Bu anlamda eser kavramı, maddi olmayan şeyleri de kapsar. Söz gelimi, bir konser verilmesi veya ücret karşılığı seyredilen havai fişek gösterisi gibi durumlar eser sözleşmesinin konusunu oluşturabilecektir.

· Ücret ödenmesi veya ücret ödemenin vaat edilmesi; Eser sözleşmesinde, iş sahibinin meydana getirilecek eser karşılığı ücret ödemeyi taahhüt etmesi sözleşmenin aslı unsurudur. Eğer belirli bir emek sonucunun ivazsız olarak meydana getirilmesi taahhüt edilmişse kural olarak bir eser sözleşmesinden değil vekalet sözleşmesinden bahsedilir. Ayrıca belirtmek gerekir ki üretilecek eser karşılığında verilecek olan ücret taraflarca açık veya örtülü olarak belirlenmiş olmalıdır.

· Tarafların anlaşması; Eser sözleşmesinin meydana gelmesi için, tarafların meydana getirilecek eser ve karşılığında ödenecek ücret konusunda anlaşmış olmaları gerekmektedir.

Eser Sözleşmesi Nasıl Sona Erer?

· Eser sözleşmesi, tarafların sözleşmesinin sona ermesi konusunda karşılıklı olarak anlaşılmasıyla sona erebilmektedir.

· Eser sözleşmesi, sözleşmede keşif bedelinin yaklaşık olarak tespit edilip, masrafların tutarının da bu bedelin aşırı derecede üzerine çıkmasıyla birlikte iş sahibinin sözleşmeden dönmesiyle sona erebilmektedir. Bunun için, keşif bedelinin aşırı oranda aşılmasına iş sahibinin sebebiyet vermemesi ve yüklenicinin eseri, yaklaşık bedelle meydana getirmekten kaçınması gerekmektedir.

· TBK md.484’ göre, İş sahibi, eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir.

· TBK md.483/1’e göre aynen, eser teslimden önce beklenmedik olay sonucu yok olursa iş sahibi, eseri teslim almada temerrüde düşmedikçe yüklenici, yaptığı işin ücretini ve giderlerinin ödenmesini isteyemez. Bu durumda malzemeye gelen hasar, onu sağlayana ait olur. Eserin parça borcu niteliğinde olup, teslim edilmeden önce yok olması durumunda sözleşme, ifa imkânsızlığı sebebiyle sona erecektir.

Yüklenicinin Ayıp Sebebiyle Sorumluluğu Nasıl Doğar?

Yüklenicinin ayıptan doğan sorumluluğu TBK md.474-478 arasında düzenlenmiş olup şartları şöyledir:

· Yüklenici, sözleşme konusu eseri tamamlayıp iş sahibine teslim etmiş olmalıdır.

· Teslim konusu eser, ayıplı olmalıdır.

· Ayıp, iş sahibine yüklenememelidir.

· İş sahibi eseri kabul etmemiş olmalıdır.

· İş sahibi gözden geçirme ve bildirim külfetlerini yerine getirmiş olmalıdır.

Bu şartların sağlanmış olması durumunda iş sahibi, ayıp sebebiyle sorumluluğa ilişkin seçimlik haklarını kullanabilecektir. Bu haklar:

· Sözleşmeden dönme: TBK md.475/1’e göre eser, iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olunursa, iş sahibi sözleşmeden dönebilir.

· Bedelden İndirim Talebi: Eserde bulunan ayıp veya sözleşmeye aykırılığın, sözleşmeden dönmeyi haklı gösterecek bir ağırlık taşımaması durumunda iş sahibi, TBK md.475/2’ye dayanarak, “eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme” seçimlik hakkını kullanabilecektir.

· İş Sahibinin Ayıplı Eserin Onarılmasını Talep Etme Hakkı: İş sahibinin bu seçimlik hakkı kullanabilmesi için; indirim talebinde olduğu gibi ayıp veya aykırılığın, sözleşmeden dönmeyi haklı gösterecek bir ağırlık taşımaması, ayıbın giderilmesinin mümkün olması ve bu gidermenin aşırı masrafa yol açmaması gereklidir.

· Zararın Tazminini İsteme: TBK md.475/2’ye göre, iş sahibi yukarıda belirtilen seçimlik hakları kullanmanın yanında ayıp sonucu ortaya çıkan zararının tazmin edilmesini de talep edebilir.

Eser Sözleşmesinde İş Sahibinin Borçları Nelerdir?

İş sahibinin en temel borcu bedel ödeme borcudur. 479. Maddeye göre iş sahibinin bedel ödeme borcu eserin teslimi anında muaccel olur. Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur. Bedel muaccel olmasına rağmen ödenmez ise iş sahibi temerrüde düşebilir ve tazminat ödemek zorunda kalabilir.

Eser Sözleşmelerinde Ayıplı Eserden Dolayı Açılacak Davalarda Görevli, Yetkili Mahkeme Ve Zamanaşımı

Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.

Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeplerle açılacak davalar eserin teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın geçmesi durumunda zamanaşımına uğrar.

Ancak, yüklenicinin ağır kusuru varsa ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın, zamanaşımı süresi yirmi yıldır.