Bulaşıcı Hastalıklara İlişkin Tedbirlere Aykırı Davranma Suçu

Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçu, 5237 sayılı TCK’nın 195. maddesinde “Kamu Sağlığına Karşı Suçlar” bölümünde şu şekilde düzenlenmiştir:

Madde 195- (1) Bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu hastalıklardan ölmüş kimsenin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişi, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bir eylemin TCK 195 maddesine göre suç oluşturabilmesi için şu şartların varlığı aranır:

– Bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu nedenle ölmüş bir kimsenin varlığı: Her şeyden önce bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçunun oluşabilmesi için, karantina tedbirlerinin spesifik bir kişi dolayısıyla alınması gerekir.

– Bulaşıcı hastalığa yakalanmış kişi nedeniyle karantina tedbirlerinin alınmış olması: Sözlükte karantina tedbiri "Bulaşıcı bir hastalığın yayılmasını önlemek için belli bir bölgenin veya yerin kontrol altında tutulup giriş çıkışların engellenmesi biçiminde uygulanan sağlık önlemi "olarak tanımlanmaktadır. Örneğin Covid-19 virüsüyle enfekte olmuş bir kimsenin 10 gün evinden çıkmasının yasaklanması ve aynı yere bir başkasının girmesinin engellenmesi karantina tedbiri olarak değerlendirilir.

– Karantina tedbirinin yetkili makamlar tarafından kararlaştırılmış olması: Söz konusu suçun oluşabilmesi için en önemli şartlardan birisi de ilgili karantina tedbirinin yetkili makamlar tarafından kararlaştırılmış olmasıdır. Yetkili makamlar ise Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 69. maddesinde açıkça "sıhhat memurları" olarak ifade edilmiştir.

– Karantina tedbirlerine aykırı davranılmış olması: Suçun sübuta erebilmesi için en önemli husus, söz konusu karantina tedbirlerine aykırı davranmaktır. Kanun lafzından anlaşılacağı üzere, karantina tedbirine aykırı kabul edilebilecek her türlü davranış söz konusu suç kapsamında kabul edilecektir.

Bulaşıcı Hastalıklara İlişkin Tedbirlere Aykırı Davranma Suçunun Cezası

Kanun metninden açıkça anlaşılacağı üzere TCK 195 kapsamındaki suçun işlenmesi halinde 2 aydan 1 yıla kadar hapis cezası gerekmektedir. Bu durumda dikkat edilmesi gereken en önemli husus, suçun birden fazla kez işlenip işlenmediğidir. Şayet karantina tedbirlerine aykırı davranma eylemi, dava açılmadan önce birden fazla kez işlenmişse TCK 43 kapsamında "zincirleme suç" hükümlerinin uygulanmasına sebebiyet verir.

Görevli Mahkeme

Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçu nedeniyle yapılan yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir.

Suçun Şikâyet Süresi ve Zamanaşımı

Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçu, şikâyete tabi suçlar arasında yer almadığından savcılık tarafından resen soruşturulur, bu suçlara dair herhangi bir şikâyet süresi yoktur.

Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçu için yapılan yargılamalarda olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.